باب پنجم « 1 » : در صرع « 2 » صرع مرضى مخوف است . سبب « 3 » آن سده‌اى است ناتمام كه در راهگذر « 4 » روح « 5 » نفسانى حادث شود ، كه اگر « 6 » سده تمام شود « 7 » ، سكته باشد و بدين سبب حركات بىنظام و تشنج بازديد « 8 » آورد « 9 » . و ماده اين مرض يا « 10 » بلغمى باشد يا سوداوى « 11 » . علامت بلغمى ، سفيدى « 12 » رنگ روى و فربهى بدن باشد و زبان مصروع زرد « 13 » باشد و از چيزها كه موجب خشم نباشد ، خشم عظيم گيرد و حواس ثقيل « 14 » باشد و آب دهان « 15 » بسيار باشد . عليج « 16 » : تنقيه بدن بايد كردن از بلغم و پس از آن خاصه تنقيه دماغ بايد كردن از بلغم « 17 » به حب اياره « 18 » و حب اصطمخيقون « 19 » . و جلاب گرم از تخم رازيانه و بالنگو و « 20 » گل شكر بايد دادن . و غذا نخودآب با خسك « 21 » دانه بايد دادن « 22 » . علامت صرع « 23 » سوداوى ، لاغرى بدن و سياهى رنگ و خفقان دل و ترشى « 24 » طعم دهان « 25 » و ترس باشد « 26 » .

--> ( 1 ) . م : + از مقالهء دوم . ( 2 ) . م : + گويد ؛ « و اين مرضى است كه آدمى بىهوش بيفتد و دهان و دست و پاى كج و متشنج گردد و اضطراب كند . » ( ميزان الطب ، ص 44 ) . ( 3 ) . م : و سبب . ( 4 ) . س : راه . ( 5 ) . س : - روح . ( 6 ) . م : - كه اگر ، + هرگاه . ( 7 ) . ل : باشد . ( 8 ) . ل : بديد . ( 9 ) . م : كند . ( 10 ) . ل : - يا . ( 11 ) . ل : - يا سوداوى ؛ م : سودايى . ( 12 ) . س : سپيدى . ( 13 ) . ل : سفيد ؛ « زبان مصروع زرد باشد و رگهاى زير زبان او سبز باشد . . . » ( خفى علايى ، ص 136 ) . ( 14 ) . م : معتل . ( 15 ) . م : دهن . ( 16 ) . ل و م : علاج . ( 17 ) . س : - و پس از آن . . . بلغم . ( 18 ) . س : اياده . ( 19 ) . س : اصطم‌خيقون ؛ م : اصطحيقون . ( 20 ) . س : - و . ( 21 ) . س و م : خشك . ( 22 ) . س : - بايد دادن . ( 23 ) . م : - صرع . ( 24 ) . م : ضعف . ( 25 ) . م : + ترش . ( 26 ) . س : ترسناك بود .